Po Mszy Świętej odbył się jubileuszowy bankiet w pobliskiej, ładnie przybranej sali Towarzystwa Białego Orła. Obecnych było ponad 200 fundatorów, beneficjentów oraz sympatyków. Uroczystość rozpoczęli młodzi tancerze zespołu „Podhale”, a następnie zabrał głos sekretarz Fundacji Stefan Władysiuk, który powiedział że dnia 9 kwietnia 1979 roku Fundacja zostala oficialnie zarejestrowana jako instytucja o celach dobroczynnych. Przedstawił także oraz powitał członka zalożyciela Fundacji, viceprezesa emeritusa Czesława Ochmana; członka założyciela  Fundacji  i jej fundatora, Mariana Wojdana; Konsula Generalnego R.P. w Montrealu Witolda Spirydowicza; prezesa Kongresu Polonii Kanadyjskiej (Quebec) Andrzeja Okoniewskiego z małżonką; byłego prezesa Fundacji, Henryka Winiarskiego oraz Wierę Królikowską, prezesa Polonijnej Kasy Kredytowej z której inicjatywy powstała Fundacja.

Z kolei głos zabrał Zbigniew Małecki, od lat piętnastu prezes, który mówił o początkach  Fundacji oraz dziękował za poparcie, a zakończył słowami “Fundacja to Wy, drodzy państwo którzy jesteście fundatorami”. Stefan Władysiuk przeczytał list od byłego Konsula Generalnego, Małgorzaty Dzieduszyckiej, a Andrzej Okoniewski dziękował Fundacji w imieniu całej Polonii, mówiąc że bez Fundacji nie byłoby tak aktywnych organizacji polonijnych, tylu wydawnictw polonijnych ani Kwatery Zasłużonych dla Polskiej Fundacji na montrealskim cmentarzu. Wręczył także dyplomy uznania od Kongresu.  Kolejnym mówcą był Konsul Generalny R.P. Witold Spirydowicz, który odczytał list z wyrazami uznania dla Fundacji od marszałka Senatu Rzeczpospolitej Polskiej. Następnie podano smaczny obiad oraz dobre wina przygotowane przez zespół Wiesławy i Józefa Babiarzy.

Osobiście nie byłem obecny w czasie drugiej części programu, bo musiałem pójść na zebranie wyborcze Związku Weteranów Polskich ale wiem, że zabierali jeszcze głos założyciele Fundacji, Czesław Ochman oraz Marian Wojdan oraz odbył się krótki koncert w wykonaniu Barbary Szarek-sopran oraz Anny Moszczyńskiej-fortepian. Tak samo Marian Wojdan wręczył czek na 10-tysięcy dolarów od anonimowego ofiarodawcy, a Stefan Władysiuk podał do wiadomości chęć pozostawienia pamiątki po tym uroczystym dniu w postaci  funduszu przeznaczonego na stypendium studenckiego  im. Srebrnego Jubileuszu Fundacji. Pierwszym ofiarodawcą na ten fundusz był Eugeniusz Danowski, który wręczył na ten cel czek w wysokości  1,000  dolarów kanadyjskich. 

Z okazji 25-lecia  Polskiej Fundacji Społeczno-Kulturalnej została wydana specjalna broszura poświęcona Fundacji i jej historii, opracowana przez obecnego prezesa Zbigniewa Małeckiego. Osobiście, mimo że nie miałem pełnych informacji, to już z okazji wręczania ubiegłorocznych dotacji, pisałem bardzo krótko na ten temat w Gazecie nr.50 z 12-18 grudnia 2003. Obecnie za zgodą wyżej wymienionego oraz Czesława Ochmana, który udostępnił mi dodatkowe materiały pozwolę sobie uzupełnić mój artykuł. Nie jestem jednak w stanie przedstawić wszystkiego, bo byłoby to około 15-stron, dlatego piszę w skrócie, a zainteresowanych pełnymi informacjami odsyłam do obecnie dostępnej broszury jubileuszowej. 
 Najważniejszą sprawą według obecnego prezesa są nie lata istnienia, ale osiągnięcia. Fundacja operuje z minimalnymi kosztami administracyjnymi i w ten sposób przeznacza więcej pieniędzy na dotacje. Celem dotacji jest wspieranie działalności kulturalnej oraz oświatowej obejmujące naukę, sztukę, a przedewszystkim wychowanie młodzieży w duchu polskości. Oprócz dotacji wypłacanych corocznie Kołu Przyjaciół Harcerstwa, Polskiej Radzie Szkolnej , Bibliotece Polskiej , innym instytucjom, zespołom tanecznym, chórom i studentom na wyższych studiach – są jeszcze inni odbiorcy dotacji. Fundacja popiera Canadian Foundation for Polish Studies, Polish-Jewish Heritage Foundation, Truth about Poland, stronę internetową Koła byłych Żołnierzy AK-ŚZŻAK oraz Corporation Quebec-Pologne pour les Arts, co pozwoliło wyjść poza społeczność polską i szerzyć wiedzę o Polsce i jej historii wśród Kanadyjczyków. I właśnie to jest powodem największej dumy działaczy z osiągnięć Polskiej Fundacji Społeczno-Kulturalnej.

Projekt założenia Fundacji zrodził się już w roku 1972, gdy prezes Polskiej Kasy  Oszczędności, Czesława Ochmana, wystąpił z projektem. W tym czasie istniała już  ogólno-kanadyjska, fundacja polonijna Milenium ( zał. w 1964 r.), która nie cieszyła się wielką popularnością w Montrealu. W tej sytuacji w roku 1978 na zebraniu Zarządu Kasy uchwalono założenie Polskiej Fundacji Społeczno-Kulturalnej w Quebecu. Prace organizacyjne prowadziła rada administracyjna w składzie: Czesław Ochman, prezes PKO i wiceprezes Koła Przyjaciół Harcerstwa; Władysław Stępień, prezes KPH; Marian Wojdan, skarbnik KPH i członek władz Kasy oraz Teresja Gołębiowska, Irena Romanowska, Anna Serafin, Tadeusz Brzeziński, Czesław Gajewski, J.Gołkontta, Edward Krajewski, Franciszek Moskal, ks.Henryka Pieprzyckiego, Tadeusza Sołowija, Stanley Skoryna oraz Jan Zaściński.. Tu trzeba dodać, że Zarząd KPH brał czynny udział w powołaniu do życia Fundacji, ponieważ chodziło o zabezpieczenie funduszu powstałego po likwidacji ośroda harcerskiego „Gniezno”. Dokument prawny do zarejestrowania Polskiej Fundacji przygotował mecenas Jan Zaściński, a cele wytyczne Fundacji zostały zatwierdzone na zebraniu członków założycieli w styczniu 1979 r.  Upoważniono także mec.J.Zaścińskiego do złożenia podania w sprawie inkorporacji i powołano Komisję Regulaminową. Uchwalono również wysokość jednorazowej wpłaty: 1000 dol. dla członka fundatora i 100 dol. dla członka zwyczajnego i zobowiązano się umieszczać nazwiska fundatorów  na Tablicy Honorowej Fundacji oraz nadawać nazwiska fundatorów  corocznym stypendiom i dotacjom. Najważniejszym jednak w tym czasie było uzyskaniue dla Fundacji przywileju organizacji dobroczynnej, dzięki czemu darczyńcy mogliby otrzymywać pokwitowania na odpisy podatkowe. 

Od tego czasu rozpoczął się okres rozbudowy i aktywnej promocji celów Fundacji. Zaczęło się od uczestniczenia w dorocznych kiermaszach Komitetu Pomocy Dzieciom i Osobom Starszym, co trwa do dzisiaj. Pod koniec 1980 r. kapitał  wynosił już 42,992 dolarów. W roku 1985 powołano Komitet Darów i Zapisów, na którego czele stanął i pozostał do roku 2003 wiceprezes Czesław Ochman. Od roku  2003 funkcję tą sprawuje Jan Szweykowski. Tak samo zmienił się prezes Fundacji, którym od roku 1985  został dotychczasowy wiceprezes, Henryk Winiarski, członek Fundacji od 1980  i zarządu od 1984 roku, za którego kadencji otrzymano pozwolenie od „Ministry of  National  Revenue” na zwiększenie kapitału Fundacji. Kolejnym prezesem został, stale pełniący tą funkcję, Zbigniew Małecki, który od 1987 był zastępcą skarbnika.  Na dziesięciolecie Fundacji w roku 1989,. kapitał przekroczył 300 tys. dolarów, 
a ilość członków wzrosła do 183 a fundatorów do 63.

W roku 1988 r. zmarł Bolesław Lewandowski, który w swym testamencie zapisał Fundacji  95,000 dolarów. W tym czasie, Janusz Szewczyk, członek Komitetu Darów i Zapisów, zaproponował  utworzenie polskiej sekcji na cmentarzu Notre-Dame-des-Neiges, aby pamięć o dobroczyńcach nie zaginęła oraz żeby zapewnić im  godne miejsce pochówku i opiekę nad grobem. Zakupiono dwie potrójne działki i pierwszym pochowanym był śp.B.Lewandowski. Następnie zakupiono  cały pas wzdłuż głównej drogi w sekcji Olier i założono kwaterę zasłużonych dla Polskiej Fundacji.  Nowa sekcja  składa się z dwóch, potrójnych działek  i obejmuje 21 potrójnych działek, czyli 126 miejsc pochówku. Tu muszę zaznaczyć, że są jeszcze wolne miejsca.
 Obecnie Fundacja jest w fazie zbierania drugiego miliona i niewątpliwie należy się wielkie uznanie oraz podziękowanie wszystkim działaczom Fundacji, a także należy im życzyć aby jak najszybciej kapitał osiągnął wspomnianą kwotę. Aktualnie zbliżamy się do tego celu, szczególnie gdy zostanie sfinalizowana sprawa spadku po Eugeniuszu Siniewiczu zmarłym  w 2001 r., którego  wartość wynosi ponad $300,000, a który został zapisany sześciu organizacjom polonijnym, między innymi Fundacji. Ten  największzy w historii Polonii Quebeckiej spadek jest  zasługą Polskiej Fundacji, a w szczególności Czesława Ochmana, wiceprezesa i przewodniczącego Komitetu Darów i Zapisów.

Jeszcze raz o Fundacji.

Oczywiście chodzi o jedną z najbardziej zasłużonych dla Polonii montrealskiej organizację, czyli Polską Fundację Społeczno-Kulturalną w Quebecu, a właściwie o jej aktualnego prezesa.

W dniu 16 czerwca br. odbyło się 26-te Walne Zebranie członków Fundacji, w czasie którego Konsul Generalny Rzeczpospolitej Polskiej dr.Witold Spirydowicz, wręczył prezesowi Zbigniewowi Małeckiemu, Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP nadany przez Prezydenta Polski za wybitne zasługi na polu pracy polonijnej w Montrealu. Oczywiście były gratulacje, okolicznościowe prezenty, a Prezes dziękując Konsulowi zaznaczył, że otrzymane odznaczenie traktuje jako wyróżnienie całej Fundacji.
 Zbigniew Małecki urodził się w 1922 r. w Łodzi. Gimnazjum państwowe im. Stefana Żeromskiego i „mała" matura.  1939 egzamin konkursowy do Państwowej Szkoły Morskiej w Gdyni. Praktyka na najnowszym transatlantyku m/s Chrobry w inauguracyjnym rejsie do portów Ameryki Południowej. Wybuch wojny zastał statek w Pernambuco / Brazylia. Podróż okrężną drogą do Wielkiej Brytanii (Southhampton). Od listopada 1939 do kwietnia 1940 praktyka w biurze GAL'u (Gdynia-America Lines, armatora „Chrobrego").

W kwietniu 1940, po zgłoszeniu się do służby wojskowej, wyjazd do Francji. Przydzielony do 2 DSP. W czerwcu 2 DSP po walkach w rejonie Belfortu i zaciętych bojach w rejonie Maiche i St-Hippolyte z dywizją pancerna gen. Guderiana (18-19 czerwiec), osłaniając wycofujące się dywizje francuskie, 2 DSP, jako ostatnia jednostka 45 korpusu armii francuskiej, przekroczyła granice Szwajcarii w nocy z dnia 20 na 21 czerwca.

Dzięki porozumieniu władz polskich i szwajcarskich utworzono specjalne obozy dla internowanych, by umożliwić im ukończenie studiów. Był obóz gimnazjalny i licealny w Wetzikonie k/Zurychu i trzy obozy uniwersyteckie. Po zdaniu matury polskiej i szwajcarskiej w 1943 r., od 1943 do 1947 r. studia na Uniwersytecie Fryburskim (humanistyka - histora filozofii, historia sztuki i historia, równolegle studia dziennikarskie).

Współredaktor Pamiętnika Literackiego, Horyzontów i Pod Prądu w Szwajcarii. Współpracownik Kultury, Wiadomości, Polski Walczącej, Syreny, Dziennika Polskiego i Dziennika Żołnierza, Trybuny (organ NiD'u), Everybody's Daily - Buffalo USA i różnych efemeryd. Od 1947 do 1950 redaktor Biuletynu SPK, wydawnictwa Zarządu Głównego SPK w Szwajcarii.

W Kanadzie od 1951 r.  Do 1983 r. pracuje zawodowo w Montrealu w firmie telekomunikacyjnej Canadian Marconi. Od 1987 działa społecznie w Polskiej Fundacji Społeczno-Kulturalnej, od 1990 prezes Fundacji. 1990-92 sekretarz generalny KPK (Q), redaguje Głos KPK; od listopada 1990 współpracownik Gazety we wkładce Gazeta Montreal, Związkowca i Biuletynu Polonijnego, redaktor Biuletynu Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie. Od 1989 r. Prezes Rady Administracyjnej Polsko-Kanadyjskiego Instytutu Dobroczynności (powyższy życiorys ukazał się w biuletynie Fundacji, wydanym z okazji jubileuszu 25-lecia).

Wracając do zebrania, to otworzył je krótkim wystąpieniem Stefan Władysiuk, sekretarz zarządu Fundacji. Odczytał proponowany porządek obrad, poprosił o minutę ciszy dla uczczenia zmarłych fundatorów i członków Fundacji oraz powitał zebranych, a szczególnie Konsula Generalnego R.P. dr.Witolda Spirydowicza, który przybył aby dokonać dekoracji prezesa Fundacji. Po wręczeniu odznaczenia i gratulacjach, Konsul Generalny zaznaczył, że jest niezmiernie zadowolony, że jeszcze przed zakończeniem swojej kadencji i powrotem do Polski, miał możliwość dekorowania tak zasłużonego działacza polonijnego, jakim jest Zbigniew Małecki. Tak samo wielu zebranych na sali gratulowało oraz wręczało okolicznościowe prezenty odznaczonemu prezesowi.

Następnie odczytano protokół z poprzedniego walnego zebrania, a prezes oraz skarbnik-Marek Galwin, odczytali swoje sprawozdania. Oczywiście po sprawozdaniach, najdłużej dyskutowano sprawy finansowe, a zebrani, szczególnie obecny na sali Leszek Missala,  zadawali wiele bardzo istotnych pytań. Z kolei głos zabrał honorowy członek, jeden z założycieli Fundacji, Czesław Ochman, który przedstawił sprawozdanie dotyczące Kwatery Zasłużonych na cmentarzu Notre-Dame-des-Neiges, dziękując wszystkim, a szczególnie Czesławowi Lorencowi za wydajną współpracę. Tutaj należy dodać, że Czesław Ochman był inicjatorem założenia Fundacji, a także długoletnim przewodniczącym Komitetu Darów i Zapisów zajmującego się Kwaterą Zasłużonych, z czego się wycofał ze względu na stan zdrowia. Jego następcą miał być Jan Szweykowski, który jednak nie objął tej funkcji i tymczasowo sprawami darów i zapisów zajmuje się zarząd Fundacji. Jak dotychczas Kwatera Zasłużonych przyniosła $ 596,698.00 dochodu  i można mieć nadzieję, że kwota ta wzrośnie ponieważ są jeszcze wolne miejsca.

W kolejnej dyskusji zabierało głos wiele osób, a Jan Szweykowski wystąpił z projektem powołania Rady Programowej, która zajęłaby się badaniami i wprowadzaniem w życie nowych metod pozwalających na powiększenie kapitału Fundacji do 2-milionów dolarów. Łączyłoby się to 
z ograniczeniem dotacji przez następne 3-lata. Przypomniał także znany fakt, że dawna Polonia budowała kościoły oraz domy polskie, a aktualna Polonia założyła Polską Fundację Społeczno-Kulturalną. W odpowiedzi na  propozycję powołania Rady, sekretarz zarządu Stefan Władysiuk wyjaśnił, że aktualnie Komitet Darów i Zapisów spełnia tą rolę.

Potem odbyły się wybory do Rady Administracyjnej Fundacji w czasie których, przez aklamację potwierdzono aktualny skład osobowy. Jeszcze przegłosowano jednogłośnie propozycję Czesława Ochmana, aby nadać tytuły członków fundatorów pracownikom Kasy Polonijnej w latach 1970-tych, którzy pomogli w założeniu Fundacji, a wieloletni działacz polonijny Bernard Kmita stwierdził, że mamy w Montrealu nowych ludzi, którzy mogliby wejść do Zarządu Fundacji. Po zamknięciu zebrania podano zakąski, ciasta oraz kawę i herbatę, a  wybrana Rada Administracyjna spotkała się przy osobnym stoliku. 

Na zakończenie pozwolę sobie zacytować apel Fundacji: ’’Od marca 1979 r. do grudnia 2004 r. Polska Fundacja Społeczno-Kulturalna wypłaciła na cele polonijne, w dotacjach oraz stypendiach kwotę $ 814,007. Jaki jest Twój udział w tej akcji? Pomóż Polskiej Fundacji zebrać drugi milion! Wpłatą $ 100 stajesz się członkiem zwyczajnym; $ 1000 – fundatorem; darem $ 10,000 fundujesz doroczne stypendium Twego imienia dla Polskich studentów! Informacje: Zbigniew Małecki (514) 733-7500 oraz Stefan Władysiuk (514) 398-6978.

Leszek Sołek