 |
HISTORIA
POLSKIEGO INSTYTUTU NAUKOWEGO W KANADZIE
|
Polski Instytut Naukowy w Kanadzie powstał w 1943 r. w Montrealu z inicjatywy światowej sławy historyka profesora Oskara Haleckiego, członka Polskiej Akademii Umiejętności (PAU). W tym roku profesor Halecki prowadził gościnne wykłady z historii Europy Wschodniej (Visiting Professor on Eastern European History) na Uniwersytecie Montrealskim, w związku z czym często odwiedzał Montreal, a tym samym zaprzyjaźnione z nim rodziny pp. Stachiewiczów i Brzezińskich. Pomysł stworzenia Oddziału Montrealskiego podsunęła mu ś.p. Wanda Stachiewiczowa, osoba niezwykle czynna społecznie w środowisku polskich uchodźców. Początkowo Instytut istniał jako Oddział Montrealski Polskiego Instytutu Naukowego w Ameryce z siedzibą w Nowym Jorku. W owym czasie kanadyjscy członkowie Instytutu byli skupieni głównie w Montrealu. Do członków - założycieli Instytutu w Kanadzie należał cały szereg wybitnych polskich i kanadyjskich uczonych, w tym kilku członków PAU (ze strony kanadyjskiej: prof. W. G. Penfield z Uniwersytetu McGill, prof. J. B. Colip z Royal Society of Canada, prof. J. Rousseau z Association canadienne pour l'anvacement de sciences, profesorowie W. Bovey, R.A. MacLennan i C. MacMillan, wszyscy z Uniwersytetu McGill, i wielu innych związanych lub sympatyzujących ze sprawą polską, oraz ze strony polskiej: prof. J. Pawlikowski, rektor École Polytechnique de Montréal, prof. B. Szczeniowski z Uniwersytetu Montrealskiego, dr. T. Poznański z Uniwersytetu Laval, dr T. Brzeziński, konsul RP w Montrealu, i inni). Prezesami honorowymi Instytutu zostali prof. dr F. Cyril James, rektor Uniwersytetu McGill i Msgr Olivier Maurault, rektor Uniwersytetu Montrealskiego. W 1944 r., z inicjatywy Wandy Stachiewiczowej powstała Biblioteka Polska przy Uniwersytecie McGill. W 1976 r. Oddział Montrealski Polskiego Instytutu Naukowego postanowił oddzielić się od Polskiego Instytutu Naukowego w Ameryce. W tym samym roku został przyjęty i zatwierdzony statut Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie (PINK) jako instytucji kanadyjskiej wyższej użyteczności publicznej działającej na terenie Kanady. Kolejno powstawały nowe oddziały Instytutu w: Ottawie, Toronto i Vancouver. Ostatnio podjęto też próby stworzenia nowego oddziału w Halifaxie.
Biblioteka została założona wraz z Instytutem w 1943 roku na Uniwersytecie McGill w Montrealu. Jest jedyną na terenie Ameryki Północnej polską niezależną biblioteką uniwersytecką i publiczną. Od roku 1984 nosi nazwę jej założycielki, Wandy Stachiewicz. Kolekcja Biblioteki obejmuje ponad 50 000 książek, setki tytułow czasopism, zbiory kartograficzne oraz kasety wideo z nagraniami z życia Polonii montrealskiej. Zbiory grafiki polskiej przedstawione zostały w wydanym w 2002 roku, trójjęzycznym albumie "Grafika Polska - Estampes polonaises - Polish Prints 1918-1939". Katalog Biblioteki jest włączony do komputerowego katalogu Uniwersytetu McGill. Dzięki temu Biblioteka jest jedyną placówką polonijną, której opisy katalogowe są włączone w katalog uniwersytecki w Ameryce Północnej.
Jubileusz Polskiego Instytutu Naukowego
24 października w Faculty
Club Uniwersytetu McGill odbył się uroczysty bankiet z okazji jubileuszu
60-lecia Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie. Obok członków PINK i
przedstawicieli organizacji polonijnych współpracujących z Instytutem,
jak Canadian Foundation For Polish Studies, Corporation Quebec-Pologne
Pour Les Arts, obecny był m.in. prezes KPK w Quebec A. Okoniewski oraz
ambasador RP w Kanadzie dr Paweł Dobrowolski. Gościem honorowym bankietu
był Krzysztof Zanussi, który w wygłoszonym przez siebie przemówieniu skupił
się na roli inteligencji we współczesnej Polsce, kraju cierpiącym na niedostatek
ludzi wykształconych. Przypomniał straty wśród tej warstwy wywołane wojną
i obcą dominacją, która skutkowała m.in. masową emigracją inteligencji
na Zachód.Podczas uroczystości odczytano List gratulacyjny Sekretarza Stanu
Stolicy Apostolskiej i posłanie od Marszałka Senatu RP. 25 października
Krzysztof Zanussi wygłosił wykład na Uniwersytecie McGill, którego tematem
były przemiany społeczeństwa polskiego po upadku komunizmu. Wykład ilustrowany
był fragmentami filmów reżysera z cyklu "Opowieści weekendowe", wysłuchało
go ok. 200 osób.