Ale jest inna sprawa na którą uważam że muszę zwrócić uwagę czytelnika. Moim zamiarem jest żeby ujawnić, niejako, temat Ukrainy w kontekście najszerszych możliwych ramach, od prostytutek żydowskich w Odessie do podróżujących cudotwórczych rabinów na Wołyniu i do wielkiej filantropyjnej rodziny Brodzkich którzy zbudowali swą fortunę na polu cukrownictwa. Od stanu zdrowia i trzeźwości wśród włościan na Podolu do wizyty św. Ioana Kronsztadzkiego  i do teatrów ukraińskich Staryckiego i Iwanenkowa w Kijowie. I od daru Józefa Jaroszyńskiego (nota bene kuzyna mego pradziada) w formie piedestału z gniewańskich kopalń granitu na pomnik cara Mikołaja I w tym samym mieście, do działalności Koła Kobiet w dziedzinie oświaty i dobroczynności, też w Kijowie.

Moim zamiarem jest żeby pomóc światu nauki w zaznajomieniu publiczności z naszymi wschodnimi sąsiadami. Za długo - przez dwie całe generacje - ten kraj był w istocie zamknięty dla Polaków. Z wszystkich znanych powodów. Praca ta jest próbą naprawy tej szkody popełnionej przez system bolszewicki. Mam nadzieję że ta książka rozpocznie proces powrotu narodu polskiego do swoich korzeni. Chcę zwrócić jej uwagę na podstawową zasadę, że to co w minionych latach było określono jako kresy południowo-wschodnie - bliższe lub dalsze - składa się na ważną część historii Polski. Tylko tą metodą, jak mowi przysłowie, Polska stanie się Polską.

Wracając do sprawy historii, dla nas, dla Ukraińców i też dla Białorusinów, ta bibliografia jest wyraźnym dowodem, że wszystkie te narody posiadają przeplecioną przeszłość (i można śmiało wsadzić Rosjan do tego samego kotła), że nie można rozdzielić składników tego rejonu, co najmniej, z punktu widzenia historycznego. Materiały w tej bibliografii są dowodem że wszystkie narody I Rzeczypospolitej (i Rosji też !) tworzą część cywilizacji europejskiej i staną się częścią, zapewnie, zjednoczonej Europy od Atlantyku do Uralu, używając słowa wielkiego polityka francuskiego, śp. generała de Gaulle. Niech ta praca przyczyni się do tego procesu kiedy zapewnie można będzie powiedzić że Ukraina stanie się Ukrainą i Białoruś stanie się Białorusią. Niech Bóg na to pozwoli.

Mówiąc tyle, zdaję sobie sprawę że część tego materiału który odkryłem w Warszawie i w British Library w Collingdale zirituję pewne osoby. Ludzie z wygodnymi przesądami nacjonalistycznymi lub wyznaniowymi powinni unikać korzystania tej bibliografii żeby ochronić swój światopogląd. Natomiast, ci, zapożyczając powiedzenie Ojców Kościoła, którzy chcą być rządzeni przez serca a nie przez namiętności są serdecznie zaproszeni aby splądrować skarby w tym znalezione, skutkiem czego rozszerzając swoje horyzonty i też równocześnie będąc świadomym zgubnych pasji, które nam nieraz zagrażają. Rozpoczynałem tą pracę prawie dziesiąc lat temu. Przez większość czasu, nie byłem w stanie tego skończyć ze względu na to że nie posiadałem odpowiednego programu komputerowego. W sporządaniu mojej pracy, nie uzyskałem pomocy finansowej ze strony żadnego państwa, uniwersytetu lub fundacji, używając jedynie środków własnych. Była to praca bezinteresowna, wykonywana z zamiłowaniem.

Chcę wyrazić mój głęboki szacunek i wdzięczność szczególnie dla dwóch osób bez których pomocy ta praca nie mogła być wykonana. Pragnę wymienić następujące osoby: moją cioteczną siostrą, Barbarę z Bratkowskich Zbrojską,  mieszkając w Montréalu, która mi pomagała, w, męczącej dla mnie, gramatyce polskiej. Nicholas Floratos, zupełnie nie znającego języka polskiego, Greko-Kanadyjczyk też mieszkający w Montréalu, który dostarczył mi, nota bene, za darmo, odpowiedni program komputerowy i pomógł mi w zaznajomieniu się jego działaniem.

Też chcę serdecznie podziękować panu Stefanowi Władysiukowi, bibliotekarzowi Biblioteki Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie w Montrealu, śp. Janowi Romanowskiemu, który, w nawiasie mówiąc, był adjutantem gen. Andersa w okresie drugiej wojny światowej i panu Antoniowi Potockiemu którzy też mi pomagali opanować gramatykę polską. Zawdzięczam Panu Władysiukowi który był tak łaskaw, w wielu wypadkach, odpowiadać na moje telefoniczne zapytania dotyczące detali w bibliografii.

W dodatku, chcę wyrazić moją wdzięczność trzem urzędnikom polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, którzy pomogli mi z komputerem i z programem zw. 'Paradox' w trakcie procesu przygotowania tej pracy. Ich tożmamość, na ich prośbę, musi pozostać ukryta przed czytelnikiem.

Chcę też podziękować b. serdecznie paniom Halinie z Ohrtów i Elżbiecie Korwin-Piotrowskiej i pani Jolancie z Lipkowskich Ryllowej za gościnność w Warszawie w okresie kiedy zbierałem odpowiedne dane dot. tej bibliografii w lecie r. 1991 i r. 1992. Serdeczne Bóg zapłać.

Na końcu, chcę podziękować memu kuzynowi, i powiedzmy, koledze,  Tadeuszowi Epszteinowi,  który zachęcił mnie żeby ukończyć tą książkę. Jest on także naukowcem związanym z procesem uświadomienia przeciętnego Polaka w sprawach Ukrainy. Niech Matka Boska ich ochroni w czasie ziemskiego ich bytowania.
 

Michael Zurowski
 

powrót

INTRODUCTION

Bibliography of The Ukraine Based on Polish Periodicals 1859-1918

A bibliography, any bibliography, always has as its purpose the task of assisting the researcher in any kind of source material found within the context of a defined area of interest. In this framework, this work does not differ from others.

But there is another matter I believe I must draw the attention of the reader. My goal is to somehow reveal the subject of the Ukraine to the wider public within the framework of the widest possible boundaries, from Jewish prostitutes in Odessa to itinerant thaumaturgical rabbis in Volhynia and to the great philanthropic family of the Brodzkis who built their fortune in sugar refining. From the state of health and sobriety of peasants in the Podolia, to the visits of Saint John of Kronstadt and to the Ukrainian-speaking theatre troupes of Starytsky and Ivanenkov in Kiev. And from the donation of Józef Jaroszyński (nota bene, a cousin of my greatgrandfather) in the form of a pedestal from the granite quarries of Gniewań for the statue of Tsar Nicholas I in the same city and to the activities of the (Polish) Ladies Auxiliary in the field of education and welfare work, also in Kiev.

Returning to the subject of history: for the Poles, for the Ukrainians and for the Byelorussians, this bibliography is clear proof that all these nations possess an interlaced past (one can unreservedly throw the Russians into the same pot), one cannot separate the components of this region, at least from the historical point of view. The sources of this bibliography are proof that all the nations of the Polish-Lithuanian Commonwealth (and Russia as well !) are part of European civilization and form a component, for sure, of a united Europe from the Atlantic to the Urals, borrowing the words from that great French statesman, General de Gaulle, of blessed memory. Let this work contribute to this process when, surely, one will be able to say that the Ukraine will become the Ukraine and Byelorussia will become Byelorussia. May God let it be so.

In saying as much, I am perfectly aware that part of the source material that I uncovered in Warsaw and the British Library in Collingdale will irritate some. People with comfortable nationalistic or confessional presuppositions are advised to avoid making use of this bibliography in order to protect their view of the world. However, borrowing a saying from the Fathers of the Church, those who wish to be ruled by the heart and not by the passions, are sincerely invited to plunder the treasures found here thereby broadening their horizons and simultaneously becoming aware of their ruinous passions that sometimes menace us. I began this work over a decade and a half ago in 1991. For most of that time, I was not able to complete it due to the lack of a suitable computer program. In preparing this work, I received no financial assistance from any government, university or foundation, using solely my own resources. I did this work without any ulterior motives, only for the love of the subject.

I wish to express my deep respect and gratitude in particular to two individuals without whom this work would not have been completed. I wish to mention the following people: my first-cousin, Barbara Bratkowska Zbrojska, residing in Montreal, who assisted me in Polish grammar, an exhausting subject for me. Nicholas Floratos, completely ignorant of the Polish language, also living in Montreal who gave me, free of charge, the required computer program and who helped to familiarize me with its workings.

I also wish to sincerely thank Mr. Stefan Władysiuk, the Librarian of the Polish Library in Montreal, which forms part of the Polish Institute of Arts and Sciences, and to Mr. Andrzej Leszczewicz, a volunteer at the same who is principally responsible for the library website and the organization and design of this work on the internet. I would like, as well, to express my heartfelt appreciation to the late Jan Romanowski, who, as an aside, was an aide-de-camp to General Władysław Anders during World War II and to Mr. Antoni Potocki who were of great assistance to me in order to master the subject of Polish grammar. I am particularly indebted to Mr. Władysiuk who was gracious enough, on many occasions, to help with my telephone inquiries on details pertaining to this bibliography.

In addition, I wish to express my thanks to three members of the Polish diplomatic core who assisted me in the new world of computers and with the "Paradox" computer program in the initial process of preparing this work. Their identities, at their requests, must remain a secret.

I want also to thank very much the following women: the late Mrs. Halina Ohrt Korwin-Piotrowska, Miss Elżbieta (Elizabeth) Korwin-Piotrowska and to Mrs. Jolanta Lipkowska Ryll for their hospitality in Warsaw during which time I was gathering the relevant data for this bibliography during the summers of 1991 and 1992. May Heaven reward them !

Finally, I wish to express my appreciation to my cousin and, shall we say, my colleague, Tadeusz Epsztein, who encouraged me to complete this book. He also is an academic involved in the process of enlightening the average Pole on matters pertaining to the Ukraine.

May the Theotokos protect them during their earthly sojourn.
 

Michael Zurowski
 
 

back